برای دریافت برنامه سمینار در فرمت پی دی اف اینجا را کلیک کنید!
barnameh-seminar-0-1

٢۴ تا ٢۶ ژانویه ٢٠١۴، فرانکفورت، خانه جوانان

موضوع سمینار: دادخواهی، مسئولیت شهروندی و تجربه زنان

سخنرانان:

جمعه ٢۴ ژانویه: الهه امانی

شنبه ٢۵ ژانویه: پژاره حیدری، پرستو فروهر، پروین ثقفی و شادی صدر

و برنامه هنری با شرکت گلرخ جهانگیری و پویه قهرمانی

یکشنبه ٢۶ ژانویه: بحث و ارزیابی جمعی پیرامون موضوع سمینار

از زنانی که مایل به شرکت در تمام برنامه های سمینار هستند، خواهش می کنیم تا ١٠ دسامبر پول را به حساب زیر واریز کنند:

Iranisches Frauennetzwerk in Deutschland (shabakeh)

Konto Nr.: 6003498200

BLZ: 430 609 67

GLS Bank, Bochum, Germany

هزینه سمینار برای

سه روز با اقامت و غذا: ٨۵ یورو

سه روز با غذا و بدون جاى خواب: ٣۵ یورو

شنبه: ورودی و غذا: ٢٠ یورو

جمعه و یکشنبه با ورودی و غذا: هر روز ١٠ یورو

آدرس تماس ما:

frauenseminar2014@gmail.com

گروه برگزار کنندۀ سمینار (با پشتیبانی شبکه سراسری همکاری زنان ایرانی و جمعی از زنان فعال فرانکفورت)

نوامبر ٢٠١٣

تاریخ سرکوب‌شدگان، تنها تاریخ قربانی‌شدن‌ها نیست، بلکه تاریخ مقاومت و مبارزه بشری برای رسیدن به دموکراسی و آزادی نیز هست. بدون مستند کردن این تاریخ، بدون گفتن این تاریخ برای آن‌هایی که نمی‌دانند، بدون به اشتراک گذاشتن این تاریخ، از بستری به بستر دیگر، از سرزمینی به سرزمینی دیگر، از زمانی به زمانی دیگر، بشر می‌تواند فجایعی را که پیش از این به‌بارآورده باز هم به‌بارآورد. بشر می‌تواند جنایت‌هایی را که پیش از این انجام داده باز هم مرتکب شود

در شهر سن دیه گو(یکشنبه ۳۰ اکتبر) و در واشنگتن (دوشنبه ۳۱ اکتبر) و سخنرانی در برنامه امنستی در لس آنجلس در روز ۶ نوامبر

برنامه های کانون دوستداران فرهنگ ایران در واشنگتن

نوامبر ۲۰۱۱ میلادی

دولت آلمان از بازداشت مریم مجد، روزنامه نگار ورزشی که در حین سفر به این کشور برای پوشش خبری جام جهانی فوتبال زنان بازداشت شد، ابراز خشم کرده است.

مارکوس لونینگ، کمیسر حقوق بشر دولت آلمان با انتشار بیانیه ای بازداشت خانم مجد را به “دفاع او از حضور زنان در ورزش و سرکوب فعالان حقوق زنان در ایران” مرتبط دانست و خواهان آزادی فوری او شد.

مریم مجد که متولد ۱۳۶۵ و یک عکاس مطبوعاتی است، قرار بود ضمن تهیه گزارش از مسابقات جام جهانی فوتبال زنان، با همکاری پترا لندرز، بازیکن سابق تیم ملی زنان آلمان، کتابی درباره زنان فوتبالیست در جهان تهیه کند.

او قرار بود ۲۷ خرداد روانه آلمان شود ولی یک روز قبل از سفر بازداشت شد.

آقای لونینگ گفت: “تصادفی نیست که خانم مجد که به طورعلنی برای حضور فعال زنان در رخدادهای ورزشی تلاش می کرد، در آستانه سفر از پیش برنامه ریزی شده خود بازداشت شده است.”

آقای لونینگ همچنین با اشاره به بازداشت مهناز محمدی، فیلم ساز و فعال حقوق زنان و ناپدید شدن مریم بهرام، منصوره بهکیش و زهرا یزدانی در هفته های اخیر، بر آزادی فوری خانم مجد و سایر فعالان زن بازداشت شده، تاکید کرد.

آقای لونینگ ادامه داد: “این (موضوع) نمونه ناگوار دیگری از ارعاب و سرکوب فعالان حقوق زنان به وسیله حکومت ایران است.”

مارکوس لونینگ همچنین از حکومت ایران خواست به تعهدات بین المللی خود در قبال حقوق بشر پایبند باشد.

جام جهانی فوتبال از یکشنبه گذشته در آلمان شروع شده و قرار است نه شهر آلمان به مدت سه هفته میزبان این مسابقات باشند.

کانال دو تلویزیون آلمان نیز در روز چهارشنبه گزارشی در مورد دستگیری مریم مجد و ورزش زنان در ایران داشت که در این برنامه با شادی صدر حقوقدان و فعال حقوق زنان و همچنین پترا لندرز بازیکن سابق تبم ملی فوتبال زنان آلمان و میزبان مریم مجد مصاحبه هایی صورت گرفته بود.
شادی صدر در این مصاحبه ضمن ابراز نگرانی از وضعیت مریم مجد به تلاش های او برای طرح میائل مربوط به ورزش زنان اشاره کرد و گفت که او یکی از فعالان کمپین ورود زنان به ورزشگاه ها بوده است.

عکس سلول انفرادی ۲۰۹ را می گذارم جلوی خودم و نگاهش می کنم، هزار فکر و خیال و اتفاق زنده می شود. سعی می کنم همه آنها را در ذهنم عقب برانم اما نمی شود، چون تو الان آنجایی. توی یکی از همان سلولهای انفرادی ۲۰۹٫ یکی از همان دو سلول ته راهروهای بخش زنان ۲۰۹٫ زیر نور ۲۴ ساعته چراغی که شبها نمی گذارد بخوابی و روزها وجودش بی فایده است؛ بسکه در تیرماه تهران، آن سلول انفرادی داغ است از حرارت خورشیدی که مستقیم به سقف و پنجره کوچکش می تابد. عکس را می بینم و یاد روزی می افتم در تیرماه ۸۸، دو سال پیش، که در یکی از همان سلولها، از شدت داغی هوا، حس کردم دیگر نمی توانم نفس بکشم. به حکم قانون ۲۰۹، حتی نمی توانستم به در بکوبم که زندانبان بیاید و در را باز کند؛ لحظه ای باز شدن در کافی بود تا کمی هوای خنک از راهروی منتهی به اتاق کولردار زندانبانها بیاید و نفسم را برگرداند. هرچه هم زنگ می زدم کسی نمی آمد. دریچه بالای سلول بسته بود. سرم را چسباندم به پایین در که کمی هوای خنک از آن می آمد و شروع به نفس کشیدن کردم. یادم نیست چند ساعت در همین حالت چمباتمه زده و چسبیده به فضای باریک پایین در انفرادی ماندم و حالا، دوستانت به درستی نگران تواند که سابقه ناراحتی قلبی داری. چطور نفس می کشی در آن داغی سلول و با آن قلب خراب؟!

مریم عزیزم، خبر پیچیده که دیروز زنگ زده ای خانه و با گریه گفته ای: مرا از این تو در بیاورید و من می توانم تصویر تو را در لحظه ای که این جملات را می گفتی تجسم کنم. ایستاده با چشم بند، پوشیده در چادر، رو به تلفن عمومی انتهای راهروی اصلی ۲۰۹ که یک طرفش ردیف سلولهاست و یک طرف دیگرش بهداری و اتاقهای بازجویی. ایستاده رو به تلفن، در حالی که بازجویت پشت سرت ایستاده و مواظب است اگر یک کلمه بیش از آن که اجازه داده بگویی، تلفن را قطع کند. یادم می آید یکی از طولانی ترین و سنگین ترین بازجویی هایم، از آن بازجویی هایی که صبح شروع می شوند و با صدای اذان مغرب می فهمی که تا شب طول کشیده اند، به پایان رسیده بود. بازجو اجازه داد به خانه زنگ بزنم. دلم برای دریا که آن موقع ۷ سال بیشتر نداشت خیلی تنگ شده بود. مادرم گوشی را برداشت، بغض کرده بودم و صدایم گریه داشت. مادرم شروع کرد با من دعوا کردن که برای چه گریه می کنی؟ و یادم آورد که نباید گریه کنم، نباید جلو بازجو گریه کنم، گریه مال وقتهای تنهایی در انفرادی است. و آن دعوا، یکی از شیرین ترین، مهمترین و تاثیرگذارترین دعواهای مادرم با من بود. که به من آرامش و قدرتی داد وصف نشدنی. کاش مادر تو هم اینها را بخواند. کاش بداند که اگر باز زنگ زدی چطور باید با تو حرف بزند که به تو آرامش و قدرت بدهد. کاش بداند که این دفعه که زنگ زدی، در یک جمله بگوید که این بیرون همه جویای حالت هستند، همه به یادت هستند و با همین جمله، تو خواهی فهمید که فراموش نشده ای، که خبر بازداشت و وضعیت نگران کننده ات همه جا پخش شده، که دوستانت در تلاشند تو هرچه زودتر آزاد شوی. کاش مادرت بداند که برای زندانی، بدتر از هر شکنجه و فشاری، این حس است که فراموش شده است. که مردم بیرون زندان، حتی دوستانش، دارند زندگی شان را می کنند. کاش مادرت بداند همین یک جمله چقدر می تواند به تو آرامش و قدرت بدهد.

مریم جان، این روزها مدام به تو فکر می کنم، به همه کارهایی که با وجود سن کم اما سابقه زیادت در عکاسی ورزش زنان کرده ای. به این فکر می کنم که همه عکاسها، عکس می گیرند برای دیده شدن. برای چاپ و منتشر شدن. عکاس، به عکسش و با عکسش شناخته می شود. و تو، برخلاف همه عکاسها، عکسهایی می گرفتی برای دیده نشدن. عکاسی از ورزش زنان و از ورزشکاران زن، همواره محکوم به سانسور، حذف شدن و دیده نشدن بود در مطبوعات ایران؛ که بدن زن، حرکت بدن زن و زندگی جاری در اندامهای زن، موضوعی همواره ممنوعه است در رسانه های ایرانی. تو اما خستگی ناپذیر ادامه می دادی، هرجا و در هر رشته ای، مسابقه یا تمرینی بود، تو حضور داشتی و عکس می گرفتی، بی آن که امیدی به چاپ آن عکسها داشته باشی. در یک جمله، تو عکاسی بودی که هیچوقت نه عکسهایت دیده شد و نه خودت، از رهگذر عکسهایت دیده شدی. برای همین است که جز ما، عده ای از فعالان جنبش زنان، که تو می دانستی موضوع ورزش زنان برایمان مهم است، عکسهایت را کمتر کسی دیده است. کمتر کسی ارزش کار بزرگی که تو در تمام این سالها کردی می داند، کمتر کسی درخشان ترین عکسهای تو را به یاد می آورد زیرا حتی اجازه برپایی نمایشگاهی از عکسهای ورزشی ات پیدا نکردی.

و ما می دانیم که عکاسی از زنان فوتبالیستی که برای شرکت در جام جهانی فوتبال زنان به آلمان آمده اند، فرصتی بود که در تمام این سالها منتظرش بودی؛ فرصتی برای دیده شدن. فرصتی برای اینکه تجربه سالها کارت را بریزی توی قاب دوربین و زندگی زنان ورزشکار کشورهای مختلف را ثبت کنی تا ماندگار شود؛ تا ماندگار شوی. و “آنها” نه فقط آزادیت را که این فرصت بی نظیر را هم از تو گرفتند. امروز یکی از دوستان مشترکمان می گفت: نکند مریم قربانی اختلافات فیفا با دولت ایران بر سر لباس فوتبالیستهای زن شده است و من به یاد آخرین مجموعه عکسهایت می افتم؛ عکسهایی که از تجمع اعتراضی فوتبالیستهای زن در مقابل فدراسیون گرفته بودی. آخرین عکسها در وبلاگت، “آگراندیسمان”، و به دوست مشترکان می گویم: ” از “آنها” بعید نیست که ید طولایی در سناریو سازی و ربط چیزهای بی ربط به هم دارند.”

می نویسم “آنها”، نه برای اینکه مطمئن نیستم چه مقاماتی دستور بازداشت تو را، درست چند ساعت مانده به سفرت به آلمان داده اند، بلکه برای اینکه آنقدر ترسو و بزدل هستند که حاضر نیستند جلو بیایند و بگویند: بله، ما مریم مجد را بازداشت کرده ایم و اتهامش هم این است. “آنها” آنقدر ترسو هستند که به تو چشم بند می زنند مبادا بعدا، جایی در خیابان ببینی و بشناسی شان. “آنها” حتی از اینکه فرزندانشان بدانند شغلشان چیست ترس دارند. “آنها” از فردایی می ترسند که من به ایران بازگردم و دست در دست تو، از درهای باز زندان اوین وارد ۲۰۹ بشویم و اتاقهای بازجویی و سلولهایمان را به هم نشان بدهیم؛ روزی که نه نامهای مستعار “آنها”، نه پنهان کردن چهره هایشان از رهگذر چشم بندها و رو به دیوار نشاندنهای ما، نه دروغ گفتن هایشان به زن و فرزند و فامیل، هیچیک به نجاتشان از ایستادن در مقابل محکمه وجدان جمعی و گفتن حقیقت درباره آنچه در اتاقهای بازجویی، در شکنجه گاهها و در سلولهای انفرادی کردند، کمکی نخواهد کرد.
آن “روز ناگزیر”* می آید مریم جان! حتی اگر تو، الان، در قاب تنگ آن سلول انفرادی فکر کنی که تلخ ترین لحظه های زندگی ات تا ابد طول خواهد کشید. آن روز ناگزیر فراخواهد رسید؛ دیر و زود دارد اما سوخت و سوز ندارد!

شادی صدر، ۴ تیر ۱۳۹۰، لندن

—–

* اصطلاح “روز ناگزیر” را از شعر قیصر امین پور وام گرفته ام که خواندنش و دوباره خواندنش را این روزها به همه توصیه می کنم. اینجا قابل دسترسی است:

http://gheisaraminpour.ir/showT.aspx?Lang=F&ID=735F5D40515E49735D54

مجموعه ای از بخشی از عکسهای مریم مجد از ورزش زنان:

http://shirzanan.net/spip.php?auteur5

مجموعه ای از اخبار مربوط به مریم مجد تا لحظه نوشته شدن این مطلب:

http://www.rferl.org/content/iranian_female_photojournalist_missing/24243177.html

http://www.guardian.co.uk/world/2011/jun/22/iran-missing-womens-rights-activist

http://www.wluml.org/node/7300

http://www.radiofarda.com/content/f4_iranian_journalist_detain_maryam_majd/24242106.html

http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2011/06/110621_l21_journalist_majd_germany_iran_photographer.shtml

http://shabakeh.de/news/1731/

http://persian.iranhumanrights.org/1390/03/maryam_majd_football/

http://balatarin.com/topic/2011/6/21/1007991/popular/3

http://www.guardian.co.uk/world/2011/jun/22/iran-missing-womens-rights-activist

http://maryammajd.persianblog.ir/

http://www.shirzanan.net/spip.php?auteur5

http://www.dw-world.de/dw/article/0,,15176345,00.html?maca=per-rss-per-all-1491-rdf

http://www.daneshjoonews.com/news/humanrights/8022-1390-04-03-22-50-58.html

http://www.we-change.org/spip.php?article8088

درآمد: این مطلب قرار بود اول، چند خطی باشد در واکنش به نوشته ای که در وبلاگ “فراسوی مرزها” درباره برخورد فمینیستهای نسل ۵۷ و فمینیستهای نسل جدید در بیست و دومین کنفرانس بنیاد پژوهش های زنان منتشر شد. اما نه تنها از آن که از خود یک مقاله نیز فراتر رفت و تبدیل به قسمت به اول سلسله مطالبی شد تحت عنوان “پدر، مادر، این بار متهمیم و نه شما!” شد. این بخش اول سلسله مطالبی است که درباره تاریخ منقطع، مسئولیت تاریخی نسل جدید، نقشی که نسل انقلاب ۵۷ باید برعهده بگیرند، آشتی ملی، عدالت، خشم بین نسلی و چرخه معیوب و بسته نشده تجارب تاریخی مان خواهم نوشت. در این سلسله مطالب سعی خواهم داشت از خلال تجارب جنبش زنان نقبی بزنم به تجارب جنبش دموکراسی خواهی و پاره هایی از این تاریخ تکه پاره را به هم بدوزم.

****

نوشته “فمینیست جهانی-بومی” در وبلاگ “فراسوی مرزها”،[i] درباره بحثی که دیروز در بیست و دومین کنفرانس بنیاد پژوهش های زنان درگرفته بود، انگیزه ای شد برای نوشتن چند خطی درباره همان بحث که من از طریق پخش آنلاین این کنفرانس، در جریان آن قرار گرفتم. پیش از اینکه به این نکات برسم، خلاصه ای از بحث مطروحه و نیز مهمترین نکاتی را که “فمینیست جهانی-بومی” به آن اشاره کرده می نویسم:

در پانل نسل جوان، برخوردی میان فمینیستهای نسل ۵۷ و اکتیویستهایی که عمدتا پس از انتخابات سال ۸۸ از ایران خارج شده بودند به وجود آمد. فمینیستهای نسل ۵۷ به این موضوع اعتراض داشتند که تلاشها و مبارزاتشان برای لغو حجاب اجباری، عدم تصویب قانون قصاص و گفت و گوهای چهره به چهره شان درباره قوانین و سیاستهای اسلامگرایانی که پس از انقلاب قدرت گرفتند، در سخنرانی های نسل جوان یکسره نادیده گرفته شده است. آنها در عین حال به این موضوع اعتراض داشتند که به خصوص در روایت کمپین یک میلیون امضا از سوی پانلیستها، به عمد، این کمپین و آگاهی رسانی چهره به چهره آن به عنوان اولین تجربه اینگونه در جنبش زنان مطرح می شود و به این ترتیب، از سویی کل جنبش زنان را به کمپین یک میلیون امضا تقلیل می دهد و از سوی دیگر، تاریخ جنبش زنان را تحریف می کند و مبدا آن را ۲۲ خرداد و شروع کمپین یک میلیون امضا می گذارد. از سوی دیگر، پانلیستها در پاسخ به این اعتراض، ضمن تاکید بر اینکه این تاریخ را می دانند، آن را انکار نمی کنند به این نکته اذعان داشتند که این تاریخ به شکل درست و مدونی به آنها منتقل نشده است. اعتراض آنها در مقابل به فمینیستهای نسل ۵۷ این بود که نسل جوان را بی سواد، بی تاریخ، و ناآگاه می داند.

“فمینیست جهانی-بومی”، ضمن اشاره به گفت و گوهای زیادی که با فمینیست های نسل انقلاب داشته، این ادعا را که نسل جوان، تاریخ و گذشته این جنبش را می داند و نسبت به تجارب فمینیستهای ۵۷ آگاهی دارد رد می کند. استدلال او این است: “به نظرم ادعای اینکه ما از آنچه بر فمینیست های قبلی رفته است با خبریم ادعای بسیار بی پرواییست، چون نه تنها تاریخ جنبش زنان در دوران انقلاب و پس از آن مکتوب نشده بلکه اصولا تاریخ سی و چند ساله گذشته ایران هم درست و حسابی هنوز مکتوب نشده است. از ۱۰- ۱۵ سال گذشته که در آن تجربیات (و نه تاریخ) جنبش زنان داخل ایران به صورت بیشتر آنلاین مستند شده اگر بگذریم، ما نقد درون جنبشی  یا از فمینیسم های ایرانی که به سبک تحقیق های دانشگاهی انجام شده باشند نداریم. به صورت جسته گریخته مطلب بسیار بوده، و مقالات بسیاری درباره مسائل خاص نوشته شده است. اما تحقیقی که با حداقلی از شکیبایی درباره بدی ها و خوبی ها، اشتباهات و دست آوردهای جنبش زنان در ۳۵ ساله گذشته نوشته شده باشد، به غیر نمونه های دانشگاهی که به فارسی هم ترجمه نشده و یا اجازه چاپ نداشته اند، چیزی نداریم. نقد های ما موضعی، احساسی، ایدئولوژیک، جناحی، و یا گروهی هستند. کمتر نقدی دیده ام که فرا گروهی بوده باشد و همانقدر که بقیه را در جنبش نقد میکند خود را نیز نقد کند.”[ii]

و من با این استدلال کاملا موافقم. اما غیر از دلایلی را که “فمینیست جهانی-بومی” برای عدم گفت و گو میان دو نسل از فمینیستهای ایرانی برشمرده، می خواهم از زوایه خودم نکاتی به این بحث اضافه کنم؛ طبیعتا، این “خودم”، یکی از فمینیستهای نسل “جدید” (به جای جوان که تنها گروه سنی محدودی را در بر می گیرد و تعداد زیادی از زنان میانسال را که در دهه اخیر وارد فعالیت فمینیستی شدند نادیده می گیرد) است که  ۱۲ سال پیش در حالی فعالیت فمینیستی خود را با تاسیس سایت زنان ایران شروع کرد که آگاهی بسیار اندکی درباره تاریخ زنان و تاریح جنبش زنان در ایران داشت:

به نظر من هم گفت و گو و مفاهمه ای میان دو نسل از فمینیستهای ایرانی، آنها که در ۵۷، برای لغو حجاب اجباری و قانون قصاص و اسلامی شدن قوانین خانواده مبارزه کردند، و آنها که عمدتا در ده سال گذشته برای رفع قوانین تبعیض آمیز و لغو سیاستهای بنیادگرایانه تشدید محدودیت در زمینه حجاب، اجرای احکام سنگسار، جداسازی جنسیتی فضاهای عمومی و… مبارزه کرده اند وجود ندارد. بخشی از این عدم مفاهمه و گفت و گو، معضل همه جنبش های فمینیستی در تمامی بسترهای اجتماعی و سیاسی است که از آن به شکاف دو نسل تعبیر می شود و ادبیات غنی فمینیستی درباره آن وجود دارد که از آن می گذرم. اما بخشی از این عدم مفاهمه به طور خاص مربوط می شود به تجربه تاریخی ما و تاثیر و تاثر فمینیسم ایرانی از نظام سیاسی حاکم. من برعکس “فمینیست جهانی-بومی” مایلم از اصطلاح “عدم مفاهمه” به جای عدم گفت و گو استفاده کنم چون اعتقاد دارم که ما هنوز یک قدم عقب تر از امکان گفت و گو به سر می بریم و آن، عدم فهم و درک یکدیگر است. این عدم فهم و درک همدیگر به نظرم ریشه در چند عامل دارد (از جمله انقطاع تاریخی، نداشتن ادبیات مشترک، تفاوت پیشینه سیاسی و اجتماعی و انگیزه های ورود به جنبش زنان، خشم بین نسلی، عدم آشتی ملی، تفاوتها و انقطاعهای جغرافیایی و…) که از بین همه اینها،  با آن که به نظرم مقدماتی تر است، یعنی انقطاع تاریخی شروع خواهم کرد

به باور من مهمترین دلیل عدم مفاهمه، “انقطاع تاریخ”ی است که نه تنها مشکل جنبش زنان در ایران که مشکل جنبش دموکراسی خواهی و سایر جنبش ها هم هست. نسل ما یک روایت رسمی و کاملا تحریف شده از تاریخ دارد که از طریق نظام آموزشی و تبلیغاتی، مدرسه، رادیو و تلویزیون و سایر نهادهای فرهنگ ساز، به روایت مسلط ذهن همه ما تبدیل شده است. براساس این روایت، چند مولفه اصلی درذهن همه ما وجود دارد که گرچه ممکن است بدوا مربوط به جنبش زنان به نظر نرسد اما در عمل، بسیار موثر است:

- نسلی که انقلاب کرده، مرتکب اشتباه بزرگی شده است که مصائب آن دامنگیر نسل بعدی که هیچ نقشی در آن شکست بزرگ نداشته شده است. جنگ، زندگی کوپنی و صفی، ناامنی بمباران و موشکباران، تحقیر هر روزه در مدرسه، سرکوب شدن تمامی نیازها و امیال طبیعی نوجوانی و جوانی و…همه مصائب نسل من بود که گناه آن را به گردن پدر و مادرهای خویش و از جمله فمینیستهای نسل ۵۷ می انداخت و هنوز هم می اندازد.

- این، نه اسلامگرایان به رهبری آیت الله خمینی که اعدامها را از فردای ۲۲ بهمن و پشت بام مدرسه رفاه تهران شروع کردند، که برعکس، اپوزیسیون جمهوری اسلامی بود که خشونت، ترورها و اقدامات مسلحانه، علیه سیاستمداران و همینطور علیه مردم عادی را آغاز کرد و درست به همین دلیل بود که مقامات جمهوری اسلامی ناگزیر شدند اعضای سازمانهای مخالف را به زندان بیندازند و اعدام کنند. گروهی از اعضای این سازمانها که به خارج از ایران “فرار” کردند (فراری ها به جای تبعیدی ها)، در خارج از ایران با توهم اینکه می توانند جمهوری اسلامی را بربیندازند، رفته رفته به ورشکستگان سیاسی تبدیل شدند که زبانشان برای نسل جدید قابل فهم نبود، و خواسته شان نیز قابل دسترسی و قابل پشتیبانی به نظر نمی رسید: “دایناسورها”. برخی از افراد این نسل، به دلیل مختلف از جمله برای اینکه کمتر “دایناسور” به نظر برسند، به اعتبار دادن و تایید کردن هرکاری که فمینیستهای جدید می کردند روی آورند؛ بدون اینکه در این روند یک سویه، تاریخ مبارزه خود را به نسل جدید منتقل کنند. این یکی از دلایلی بود که در درون یک ساختار قدرت مسلط جنبش زنان که فمینیستهای داخل نشین فرادست فمینیستهای خارج نشین می نشاند، ساختار قدرت دیگری به وجود آورد که جوانان را فرادست میانسالان یا قدیمی ترها می نشاند. این دو ساختار قدرت، هر دو به وسیعتر شدن شکاف تاریخی جنبش زنان انجامید.

بنابراین به طور خلاصه، براساس این فروضی که غلط بودن آن، در بازخوانی تاریخ دهه اول پس از انقلاب، تاریخی که اگرچه هنوز، آنچنان که باید و شاید نوشته نشده است، به سادگی قابل اثبات است، نسل جدید جنبش دموکراسی خواهی و همینطور جنبش زنان پیش فرضی اینگونه در ذهنش شکل گرفته است:

- انقلاب ۵۷، و انقلاب به طور کلی، اشتباه بزرگی بود که نسل جدید دیگر هرگز مرتکب آن نخواهد شد. نسل جدید شیوه هایی از مبارزه را در سایه سانسور و سرکوب یادگرفته که بی نظیر است و نه تنها نسل ۵۷ باید ضمن پذیرش اشتباهات خود، به این شیوه ها و تجارب احترام بگذارند بلکه تنها و تنها، باید تلاش در تایید و تشویق ما بکنند. زیرا ما، از آنها باهوش تر، بی خشونت، باسوادتر و بی اشتباه تر هستیم.

در واقع، ما از یک سو با بمباران همه سالهای کودکی و نوجوانی و جوانی مان با روایت رسمی و مسلط از تاریخ مواجه بوده ایم و از سوی دیگر، با تاریخ واقعی که هنوز نوشته نشده و باید، از لابه لای خطوط منابع کم حجم و سخت دسترس یا از لابه لای گفت و گوهای چهره به چهره مان با کسانی که در ساختن آن تاریخ نانوشته نقش داشته اند کشف شود، در واقع مواجه نیستیم. می خواهم بگویم که بین ده سال اول انقلاب و آنچه بر نسل ۵۷، از جمله فمینیستهای ۵۷ رفته، با ده سال اخیر، یک انقطاع تاریخی عظیم قابل مشاهده است که کوشش بسیاری برای وصل کردن این دو تاریخ منقطع و حتی در برخی مواقع مخالف با هم، حتی با نقطه چین لازم است.

اما چرا چنین روند انرژی/زمان بر و فرساینده ای ضرورت دارد؟

متاسفانه آنچه امروز از آن رنج می بریم این است که تاریخ ما هیچگاه و از همیشه بدتر، در سی و دو سال گذشته، یک روند خطی نبوده است بلکه خطوطی بوده رو به بالا یا پایین که در صفحه ای بی ارتباط به هم رها شده اند. تاریخ جنبش زنان ما نیز، از جایی که نسل ۵۷ اعدام شدند و زندان رفتند و در خانه های خود به خاموشی کشیده شدند و از ایران رفتند، از سوی نسل جدید تداوم نیافته است. بلکه از جایی دیگر، انگار دوباره از سر، شروع شده است.

نداشتن ادبیات مشترک، و پیش فرضهایی که در ذهن فمیسنیتهای ۵۷، نسبت به ما وجود دارد نیز از سوی دیگر باعث می شود که هر بار که گقت و گویی، از آن دست که امکان آن در کنفرانس دیروز بنیاد پژوهش های زنان وجود داشت، می خواهد شکل بگیرد، به عدم مفاهمه ای تبدیل می شود که در انتها، هر دو سو، دو سوی دو تاریخ غیر مشترک، احساس حقانیت خود و بطلانیت طرف مقابل را دارند؛ احساس نادیده گرفتن شدن تلاشها و زخمهایشان. بگذریم از اینکه من، به عنوان یک فمینیست نسل جدید، نمی توانم اعتراف نکنم زخمهایی که ما خورده ایم و دردهایی که ما در این ده سال و عمدتا در دو سال گذشته کشیده ایم؛ نه در ابعاد و گستره و نه در عمق، اساسا قابل مقایسه با آنچه بر نسل مخالف سیاستهای مسلط در دهه اول پس از انقلاب رفت نیست. این را امروز که در حال مستند کردن روایت زنان زندانی سیاسی از آزار جنسی و تجاوز در زندانهای دهه ۶۰ هستم، و هر روز با روایتهای هولناکی رو به رو می شوم که هیچگاه گفته نشده اند، دردهایی که هیچگاه دیده نشده اند، رنجهای استخوان سوزی که هیچگاه به رسمیت شناخته نشده اند، قاطع تر و با صدای بلندتری می گویم.

اما توجه به انقطاع تاریخی و فرونکاستن آن تنها به یک انقطاع میان نسلی معمول تمامی جوامع، تنها به این دلیل مهم نیست که درد و رنج قربانیان نقض هولناک حقوق بشر در دهه اول پس از انقلاب، باید دیده و شنیده شود. گوش دادن بدون پیش فرض به یکدیگر، و با صبر و حوصله و پذیرش بیشتر از سوی هر دو طرف و به خصوص از سوی نسل جدیدی که ادعای دموکراسی و مدارا و بی خشونتی اش گوش فلک را کر کرده نه فقط برای ایجاد یک گذشته و تاریخ مشترک، که برای آینده مشترک نیز مهم و حیاتی است. بدون پیوند این تاریخهای منقطع و دوختن تکه پاره های آن به هم، نه فقط مبارزه ما جلو نمی رود بلکه ما مدام و مدام اشتباهات و خطاهای نسل ۵۷ را تکرار می کنیم بدون آن که بدانیم که داریم درست در همان مسیری می رویم که ۵۷ ای ها رفتند و اگر انقلاب ۵۷ شکست خورد، اگر جنبش زنان که در اسفند ۵۷ بزرگترین تظاهرات تاریخ زنان ایرانی را علیه فرمان اجباری شدن حجاب در اداران سازماندهی کرد اما دو سال بعد از آن، تنها تجمعی کم تعداد در مقابل ریاست جمهوری از عهده اش برآمد، ما نیز در آستانه شکستی قرار داریم که این روزها، گرچه هنوز داغیم و باورمان نمی شود اما ده سال بعد، نسل “جدید” آن را به رخمان خواهد کشید.

کمی بیش از دو سال از شروع جنبش سبز می گذرد. به تازگی، دو تن از فعالان جنبش زنان بازداشت شده اند؛ یکی ده روز پیش و درست پیش از آمدنش به آلمان برای عکاسی از جام جهانی فوتبال زنان و دیگری، دیروز صبح و در پی یورش نیروهای امنیتی به خانه اش؛ دو تن دیگر از بدنه فعال جامعه مدنی ایران، از نسل جدید فمینیستهای ایرانی، ریزش کرده است (که البته به باور من هر بازداشت، موجب ریزش بیشتر از ده نفر از فعالان در بیرون از زندان می شود). دو سال گذشته را مرور می کنم. دو سال پیش، درست همین موقع، هنوز تظاهرات ۱۸ تیر برگزار نشده بود، هنوز بازداشت شدگان را به کهریزک نبرده بودند، تازه سه چهار روز از تجمع میدان بهارستان می گذشت؛ همان تجمعی که هاله سحابی در آن این پلاکارد را بالا برد که “شاه هم صدای انقلاب مردم را شنید” و دستگیر شد. هنوز اما بیشتر ما فکر می کردیم دیر نیست روزی که آرزوهایمان برای داشتن جامعه آزاد و امن و شاد محقق شود.

دو سال از آن زمان گذشته است؛ هاله سحابی و خیلی های دیگر، دیگر میان ما نیستند. خیلی ها در زندان هستند، خیلی ها کنج خانه نشسته اند یا در حداقلی ترین حالتهای ممکن به فعالیت ادامه می دهند، خیلی ها رنج تبعید را به جان خریده اند به امید اینکه بتوانند کارهایی را انجام دهند که در داخل ایران شدنی نیست. اما بسیار بیشتر از این خیلی ها که تکلیفشان اقلا با خود و اطرافیانشان مشخص است، تعداد کثیری از فعالان جامعه مدنی ریزش کرده اند؛ در بین ما هستند، اما در واقع، نیستند. نیستند وقتی که قربانیان کودک آزاری را به خانه پدری شان برمی گردند تا بیشتر کتک بخورند و بمیرند، نیستند وقتی زنان قربانی تجاوزهای دسته جمعی می شوند و به خاطر اینکه بهشان تجاوز شده مقصر شناخته می شوند، نیستند وقتی درست مثل دهه ۶۰ ، گشت های ارشاد از دختر و پسرها مارک یخچال خانه شان را می پرسد که مطمئن شود زن و شوهرند، نیستند وقتی دانشگاهها هر روز بیشتر و بیشتر زنانه-مردانه می شود و در چارچوب بزرگتر، نیستند وقتی تنها ۲۰۰ نفر به تشییع جنازه هدی صابر می آیند، نیستند وقتی ۱۲ زندانی اعتصاب غذا می کنند و عنقریب است که جان بدهند اما تنها واکنش، “نم اشکی و با خود گفت و گویی است”، و…در همه این وقایع، جای خالی همه آدمهایی که فکر می کردند خیلی بلد هستند چگونه جمهوری اسلامی را دور بزنند، فکر می کردند در بسته ترین شرایط هم می توانند فعال و موثر باقی بمانند، فکر می کردند تغییر، “دیر و زود دارد اما سوخت و سوز ندارد”، جای خالی آن سه میلیون نفری که در ۲۵ خرداد به خیابان آمدند به شکل دردآوری دیده می شود.

و من مرور می کنم در دو سال گذشته، از وقتی که خودم از زندان بیرون آمدم، روزی نبوده که اگر نه چند دوست یا همکار نزدیک، که حداقل یک دوست در زندان نداشته باشم. وقتی داستان خودم، یک به یک دوستانم، یک به یک فعالان جنبش زنان را که لزوما دوست نزدیک من نبوده اند، داستان شهروندان عادی را که تنها در رسانه ها خوانده ام مرور می کنم؛ بیشتر و بیشتر به این نکته می رسم که ما در مقابل سرکوبی که یک باره بر سرمان مثل آوار خراب شد، همان اشتباهات و بی احتیاطی هایی را کردیم که نسل ۵۷ کرده بود و چون آن تاریخ را نمی دانیم و آن تجارب به ما منتقل نشده، همچنان در همان اشتباهات و و بی احتیاطی ها، عقب و عقب تر می رویم. از آن طرف، برعکس ما که تاریخ مشترکی نداریم، که تجاربمان، موفقیتها و شکستهایمان را با هم شریک نشده ایم، آن طرف، جمهوری اسلامی، تاریخی کاملا همبسته دارد. به همین دلیل است که درست از استراتژی هایی برای سرکوب جنش زنان و برای سرکوب جنبش سبز استفاده می کند که در دهه ۶۰ استفاده کرده بود؛ گیرم به دلیل تغییرات شرایط جهانی و هزار و یک تغییر دیگر، این دفعه با دم نرم و نازکش می زند ما را.

در مقابل “تاریخ همبسته” جمهوری اسلامی، ما اما چه داریم: بهت و حیرت و ناباوری! در کهریزک به زندانیان تجاوز می کنند و آنها را می کشند، ما شوکه می شویم و فکر می کنیم: بدتر از این دیگر امکان ندارد! صدها زندانی سیاسی را در دادگاههای نمایشی به محاکمه می کشانند می گوییم: دروغی بزرگتر از این در تاریخ سابقه ندارد، کردها و طرفداران براندازی را اعدام می کنند، می گوییم از این فجیع تر نمی شود! موجب مرگ هاله سحابی در مراسم تدفین پدرش می شوند، مبهوت می شویم که مگر ممکن است تا این حد بی شرفی! وضعیت وخیم هدی صابر در اعتصاب غذا را با ضرب و شتم در بهداری، وخیم تر می کنند تا بمیرد، می گوییم: این فاجعه در تاریخ ایران سابقه ندارند!

اما واقعیت این است که این فجایع و فجایعی به مراتب دهشتناک تر، در تاریخ ایران، و اتفاقا در تاریخ ده سال اول پس از انقلاب ۵۷ سابقه دارد؛ براساس همان تجارب و پیروزی های ناشی از همان سرکوبهای دهه اول انقلاب است که امروز، همان روشها و استراتژی ها به کار گرفته می شوند. واقعیت این است که این ما، نسل جدید هستیم که سابقه ای نداریم. که سابقه را نداریم! به همین دلیل است که در مواجهه با هر فاجعه ای، ابتدا دچار بهت و حیرت می شویم و بعد، به راحتی حکم صادر می کنیم که ما “وارد فضای آخرالزمانی شده ایم!” [iii]

ممکن است نتیجه گیری من، حکمی کلی، بی رحمانه یا بدبینانه به نظر برسد اما بر این باورم که در حال حاضر، ما اگر نه در خود شکست، که در آستانه شکست قرار داریم؛ درست به همین دلیل است که همه آنهایی که به تغییر فکر می کردند امروز دچار یک افسردگی جمعی ناشی از شکست یا محقق نشدن آروزهایشان شده اند[iv]. برآنم  تا زمانی که نتوانیم تاریخ تکه پاره مان را به هم بدوزیم، اشتباهات نسل ۵۷ را تکرار خواهیم کرد و نسل بعد نیز اشتباهات ما را تکرار خواهند کرد. در برابر “تاریخ همبسته” سرکوب و دیکتاتوری، تاریخ تکه پاره و منقطع ما نخواهد توانست به دموکراسی و آزادی منتهی شود.

در اینباره بیشتر خواهم نوشت.

به نقل از ویلاگ شادی صدر

امروز عصر در مجلس بریتانیا سخنرانی داشتم. موضوع برنامه، “بحران حقوق بشر در ایران” بود و من بررسی وضعیت زندانیان سیاسی زن را به عنوان موضوع صحبتم انتخاب کرده بودم. در این سخنرانی من زندانیان سیاسی زن را به چهارگروه تقسیم کرده بودم: اولین گروه، زندانیانی هستند که تنها به دلیل مذهب خود زندانی می شوند، مانند بهاییان و مسلمانان مسیحی شده، از این گروه، من فریبا کمال آبادی ومهوش ثابت، رهبران جامعه بهایی را که به ۱۲ سال حبس محکوم شده اند مثال زدم. گروه دوم، زندانیانی که به دلیل عضویت خود یا افراد خانواده شان در گروههای سیاسی مخالف در زندان هستند، و شبنم مددزاده، یکی از آنهاست. وکلا، روزنامه نگاران و فعالان جنبش زنان و سایر جنبشها، گروه دیگر بودند؛ بهاره هدایت، نسرین ستوده، فاطمه مسجدی و مریم بهرمن زندانیانی بودند که من درباره وضعیتشان صحبت کردم و گروه آخر، شهروندان گمنامی که در اعتراضات پس از انتخابات دستگیر شده اند.

گروه دیگری که درباره آنها حرف زدم، فعالان زنی بود که پس از انتخابات دستگیر شده و در اثر فشارهای داخلی و بین الملل، پس از مدتی آزاد شده اند اما در عین حال، در دادگاه به حبسهای طولانی مدت محکوم شده و هرلحظه ممکن است به زندان فراخوانده شوند. شیوا نظرآهاری، فعال حقوق بشر، که با وثیقه ۷۰۰ میلیون تومانی در خارج از زندان به سر می برد، یکی از آن مثالهاست که هرلحظه ممکن است برای گذارندن ۴ سال از بهترین سالهای زندگی خود به زندان رجایی شهر احضار شود.

و البته در پایان فهرست، یادی هم کردم از زندانیان زنی که دیگر بین ما نیستند؛ کشتگان ما: شیرین علم هولی، زهرا بهرامی و هاله سحابی.

در عین حال من به موضوع آزارهای مبتنی بر جنسیت اشاره کردم که در جامعه ایران و از جمله در زندان، تمامی جنبه های مختلف زندگی زنان را تحت تاثیر قرار می دهد. به نامه اخیر زندانیان سیاسی محبوس در بند قرنطینه زندان اوین اشاره کردم، توصیف آنها از شرایط غیرانسانی حاکم بر زندگی شان و بخش مهم نامه که در آن شهادت می دهند که در اتاقهای بازجویی، روح زنان زندانی بارها مورد تجاوز واقع شده است.

در آخر، به این نکته اشاره کردم که آزار جنسی زنان در زندانها باید به فوریت و به شکلی اثر بخش پیگیری شود، نه فقط برای اینکه قربانیان به تسکین و آرامش برسند بلکه به این دلیل که هر زنی که روح یا جسمش در زندان مورد تجاوز قرار می گیرد، هزاران زن در خارج از زندان، خود، یا به خاطر ترس خانواده هایشان، دست از فعالیت برداشته، به سکوت و انزوا کشیده می شوند.

متن کامل سخنرانی به انگلیسی در اینجا قابل دسترس است.

پاورپوینت سخنرانی به همراه عکسهای زندانیان اینجا آپلود شده است.

اعلان برنامه و اسامی دیگر سخنرانان را در اینجا می توانید ببینید. یکی از سخنرانان، امید جلیلی، کمدین معروف ایرانی – انگلیسی بود که با بیان تجربه دردناک خود از زندگی به عنوان یک بچه بهایی در جامعه ایرانی و یک خارجی در جامعه انگلیس، خنده تلخی بر لبان همه  نشاند.